Partnerschap India-Japan maakt non-proliferatieverdrag tot een farce

Amsterdam, 30 juli 2013 – Henk van der Keur

Nu de Liberaal Democratische Partij (LDP) van de Japanse premier Shinzo Abe een ruime meerderheid heeft veroverd in beide huizen van het parlement, komt de afronding van een strategisch partnerschap tussen Japan en India snel naderbij. Beide landen tekenden in 2006 een gezamenlijke verklaring voor een traject naar een strategisch partnerschap. Inmiddels is  overeenstemming bereikt over gezamenlijke industriële activiteiten voor het winnen van zeldzame en cruciale grondstoffen, die nodig zijn in hi-tech industrieën en geavanceerde wapensystemen, en waarvan de meeste leveringen worden gecontroleerd door China. Het pact behelst vooral militaire en civiel nucleaire samenwerking. Van belang hierbij is dat deze bilaterale politiek-strategische betrekkingen vorderen met Amerikaanse betrokkenheid. In juni 2012 hielden India en Japan hun eerste bilaterale marineoefeningen voor de kust van Japan. En dit jaar vond er een reeks uitwisselingen plaats tussen de strijdkrachten van India en Japan. Bij het bezoek van de Indiase president  Manmohan Singh aan Japan afgelopen voorjaar spitste het overleg zich toe op civiele nucleaire samenwerking. Het partnerschap voorspelt weinig goeds voor Azië en zet het non-proliferatieregime onder druk.

 

De naderende overeenkomst tussen Japan en India was ondenkbaar geweest zonder de diplomatieke druk van een aantal erkende kernwapenstaten die kernreactoren willen leveren aan India. Voor het binnenhalen van deze lucratieve orders moesten een aantal hobbels worden genomen. De Nuclear Suppliers Group (NSG) verbiedt de levering van nucleaire technologie aan niet-ondertekenaars van het non-proliferatieverdrag (NPV), waartoe India behoort. Bovendien heeft India het Verdrag voor een Verbod op Kernproeven (CTBT) niet ondertekend en is het dat ook niet van plan te doen. Onder diplomatieke druk van de Verenigde Staten verleende de NSG India in 2008 selectieve vrijstelling. Dat baande in hetzelfde jaar de weg voor een nucleaire overeenkomst tussen de VS, en de lucratieve nucleaire deals van de VS, Frankrijk en Rusland met India voor de levering van kernreactoren en ander nucleair materieel. Het partnerschap tussen India en Japan is van groot belang voor Amerikaanse en Franse nucleaire bedrijven. Hun projecten, ter waarde van miljarden dollars, zijn vastgelopen omdat bepaalde cruciale onderdelen voor die reactoren door Japanse bedrijven geleverd moeten worden – wat niet kan gebeuren zonder een bilaterale nucleaire overeenkomst tussen India en Japan.

 

Ironisch genoeg was de NSG juist in het leven geroepen na de eerste kernproeven van India in 1974 om proliferatie van splijtstoffen en andere benodigdheden voor kernwapens tegen te gaan. Na de tweede kernproef in 1998, legde de VS India nog handelsbeperkingen op. Maar toen de VS daar meer onder te lijden hadden dan India, verschoof de koers van de VS geleidelijk. Het begon India een “verantwoordelijke” kernmacht te noemen.

 

India heeft ambitieuze plannen aangekondigd om in 2030 een kwart van zijn totale elektriciteitsproductie door kerncentrales te laten leveren – een 100-voudige uitbreiding ten opzichte van de huidige nucleaire capaciteit. Dat verloopt niet zonder slag of stoot. In de regio’s waar de nucleaire projecten in aanbouw zijn of gepland staan, waren de afgelopen jaren massale volksprotesten. De omwonenden, veelal tienduizenden mensen, vrezen verbanning van hun grond en verlies van levensonderhoud. Talrijke dorpsbewoners, landbouwers en vissers pleegden geweldloze vormen van verzet. De Indiase reageerde hierop met brute repressie. Duizenden politieagenten omsingelden dorpen nabij Koodankulam en sneden ze voor meerdere dagen af van essentiële benodigdheden zoals voedsel en medicijnen. Vissers werden gedood met kogels en knuppels, huizen werden geplunderd en  vissersboten vernietigd. De elite van India voert een regelrechte oorlog tegen de plattelandsbevolking van India, het arme deel van het land. 

 

Ondanks de geschiedenis van de atoombombardementen in Hiroshima en Nagasaki, accepteerde Japan de Amerikaans-Indiase nucleaire overeenkomst. Japanse vredesorganisaties en verenigingen van nog levende slachtoffers van de atoombombardementen, Hibakusha, veroordeelden de Japanse overheid voor buigen onder druk. Zij vinden het buitengewoon onverdraaglijk dat een land dat zelf heeft geleden onder atoombombardementen nu bezig is het NPV af te zwakken tot een wassen neus. Er doen sterke geruchten de ronde dat de nieuwe Japanse regering haar aandringen op het naleven van het CTBT zal laten varen om de overeenkomst met India te kunnen voltooien.

 

De legitimatie van kernwapens door Japan zal een slecht precedent betekenen voor andere landen. Het zal de nucleaire en conventionele wapenwedloop en de modernisering van de kernwapenarsenalen in Zuid-Azië doen toenemen, en het risico van een kernoorlog in Azië verhogen. China ervaart de militaire samenwerking tussen Japan en India als een bedreiging en Pakistan voelt zich vernederd door de selectieve toegang die aartsvijand India heeft verkregen tot de wereldwijde nucleaire handel.

 

Het partnerschap tussen India en Japan zal de Indiaas-Amerikaanse nucleaire deal van 2008 bezegelen. Het betekent de volledige erkenning van India als kernmacht. India wordt dan geen strobreed meer in de weg gelegd om geavanceerde civiele nucleaire technologie te verwerven. Notabene op een moment dat er intense internationale druk wordt uitgeoefend om te voorkomen dat Iran diezelfde technologie verwerft. Terwijl Iran net als andere leden van het NPV (onder toezicht van het Internationaal Atoomenergie Agentschap) daar juist recht op heeft. Zo wordt het NPV ondergeschikt gemaakt aan de strategische belangen en handelsbelangen van slechts een paar landen. Dat maakt het verdrag tot een farce en dat is niet bevorderlijk voor de stabiliteit, vrede en veiligheid in de wereld.  

 

Dit artikel verschijnt ook in het VredesMagazine nummer 4 (4e kwartaal 2013)

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *