Een Fukushima-clausule in nucleaire deal tussen India en de VS?

Winst voor de kernindustrie en risico voor de burger

Stichting Laka | Henk van der Keur | 9 maart 2015

De ‘doorbraak’ in de nucleaire overeenkomst tussen India en de Verenigde Staten werd geprezen als een zegevierende uitkomst van het recente bezoek van president Barack Obama aan India. Maar het lijkt meer op een capitulatie van de Indiase regering. De Indiase premier Narendra Modi heeft niet alleen het standpunt van de regerende partij op de betrokken kwesties laten varen, maar het heeft ook de belangen van zijn land genegeerd.

Commentaren in de Indiase kranten over de nucleaire deal suggereren dat de regering Modi een artikel van de Indiase Aansprakelijkheidwet wil aanpassen waardoor bij kernongevallen gerechtelijk vervolging of civielrechtelijke procedures niet van toepassing zijn op buitenlandse reactorleveranciers. Het komt er op neer dat deze maatregel Amerikaanse – maar ook Franse en Russische – reactorleveranciers moet beschermen tegen de gevolgen van ongevallen die veroorzaakt worden door ontwerpfouten.

demonstratie in Mithi Virdi

Als hierover een overeenkomst wordt bereikt – de verwachting is dat dit een jaar zal gaan duren – dan is dat voor Indiase burgers reden voor bezorgdheid. Het belang van de leverancier aansprakelijkheid wordt geïllustreerd door de bijna vier jaar oude kernramp in Fukushima (11 maart 2011). Toen de kerncentrale door de tsunami werd getroffen kwam de zwakte van het ontwerp van de kernreactoren – type Mark I van fabrikant General Electric (GE) – aan het licht. De inadequate betonnen omhulling (‘containment’) van de reactoren kon de verspreiding van radioactiviteit niet voorkomen toen de koelingsystemen faalden en de druk binnen de reactoren zich had opgebouwd. Hoewel deze ontwerpfout al veertig jaar geleden werd opgemerkt, net toen de Fukushima-reactoren in bedrijf werden gesteld, verzette de industrie zich tegen de wijzigingen in de regelgeving die de kernramp hadden kunnen voorkomen.

Het Japanse Centrum voor Economisch Onderzoek meldt dat de kosten van het opruimen van Fukushima kunnen oplopen tot 200 miljard dollar. Een studie van deskundigen dat in 2013 werd gepubliceerd in het tijdschrift Energy and Environmental Science schat dat de ramp kan leiden tot ongeveer duizend extra sterfgevallen als gevolg van kanker. Het is echter onwaarschijnlijk dat GE verantwoordelijk zal worden gehouden voor hun slechte ontwerpkeuze. Onder Japans recht is de leverancier gevrijwaard van aansprakelijkheid voor een ongeval. Dit is het kader van straffeloosheid waaronder leveranciers van kerninstallaties zich willen laten bedienen.

Deze capitulatie op de dertigste verjaardag van de tragedie in Bhopal verraadt een ontstellend gebrek aan gevoeligheid van de regering Modi voor het lijden van tienduizenden gezinnen. Westinghouse zou niet van zo’n voorrecht genieten als het kerncentrales zou bouwen in de Verenigde Staten. Op zo’n belangrijke kwestie, zal de VS nooit enige concessie doen naar een ander land. Zelfs niet aan zijn naaste bondgenoot Groot-Brittannië. British Petroleum (BP) moet een boete betalen van 18 miljard dollar voor de olieramp in de Golf van Mexico.

Het meest verbijsterende aan de huidige overeenkomst is dat het geen tastbare voordelen biedt voor India. De VS hebben aangeboden om twee reactoren te verkopen – die beide duur zijn en niet getest. De Westinghouse AP1000, die is gekozen voor Mithi Virdi, in de Indiase deelstaat Gujarat, is niet in commerciële exploitatie en heeft overal waar het wordt gebouwd moeilijkheden ondervonden. Bij Plant Vogtle, in de Amerikaanse staat Georgia, hebben Westinghouse en haar partner Georgië Power elkaar voor een miljard dollar aangeklaagd wegens kostenoverschrijdingen en vertragingen. Zelfs in China is de AP1000 met ongeveer twee jaar vertraagd vanwege problemen met de koelwaterpompen.

Inwoners van Mithi Virdi schreven een open brief aan Obama en Modi om hen eraan te herinneren dat de “dorpsraden van de vier meest getroffen dorpen [..] een resolutie hebben aangenomen waarin ze de gehele [..] regio verklaren als een kernvrije zone.” De leiders van “‘s werelds grootste democratieën” worden geconfronteerd met een duidelijke keuze. Ze kunnen miljarden dollars in nucleaire bedrijven storten door veiligheid en de economische prudentie op te offeren. Of ze kunnen luisteren naar de democratische stemmen van Mithi Virdi en deze onnodige deals annuleren.

Dit artikel is in maart 2015 verschenen in ProcesNieuws, het orgaan van Tribunaal voor de Vrede.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *