Monthly Archives: June 2015

Who are Indian politicians helping by ratcheting up war rhetoric?

DW | Shamil Shams | 11.06.2015

India and Pakistan have once again indulged in a war of words after months of relative peace. Who benefits from the continued hostility between the nuclear rivals? DW examines the historic conflict and its new dimension.

In his recent trip to Bangladesh, Indian Prime Minister Narendra Modi declared that his country played an important role in the liberation of Bangladesh from Pakistani in 1971. The eastern wing of Pakistan – now Bangladesh – seceded from the former West Pakistan after a protracted struggle for the economic and political rights of the Bengalis that were severely curtailed by the rulers in Islamabad.

Pakistan, however, claims it was India that orchestrated and nurtured a separatist movement in Dhaka. Experts say that Modi’s comments in Bangladesh have strengthened the Pakistani narrative about the conflict and have done a big injustice to the struggle and sacrifices of the Bengalis.

Sartaj Aziz, an adviser to Pakistani Prime Minister Nawaz Sharif on foreign affairs, told the country’s Senate on Wednesday that Modi’s remarks were an acknowledgement of India’s involvement in “breaking up” Pakistan. New Delhi continues to destabilize the Islamic republic by supporting separatists in the western Balochistan province, other ministers said.

“It was totally uncalled for. He (Modi) has done no favor to Dhaka by making those comments. He probably only meant that India provided moral and political support to the Bangladesh cause, but it will only help the hawkish elements in Islamabad,” Idrees Ahmed, a political activist in Lahore, told DW.

Indien und Bangladesch regeln jahrzehntealten Grenzstreit Indian-Bangladeshi ties have historically been warm and cordial

The Bangladeshi government, however, does not feel the same. “The Indian PM was candid to say that India supported the 1971 war of liberation. But this is not tantamount to interference in Pakistan, as New Delhi, as a friendly neighbor, stood by Bangladesh whose independence was proclaimed on March 26, 1971. Therefore, it was support from one country to the other against its fight with a third country (Pakistan),” Bangladesh Information Minister Hasanal Haq Inu told an Indian newspaper on Thursday.

To make matters worse, India’s Deputy Minister for Information and Broadcasting, Rajyavardhan Singh Rathore, said Wednesday that India “will carry out surgical strikes at the place and time of our own choosing,” referring to the Indian army’s cross-border attack inside Myanmar against insurgents.

“Western disturbances will also be equally dealt with,” the minister said during a press briefing when asked if India could also carry out strikes on the Pakistani border, according to a report published by a local news agency.

Pakistan immediately reacted to Rathore’s statement. “Our armed forces are fully capable of responding to any foreign aggression and Indian leaders should stop daydreaming,” said Interior Minister Chaudhry Nisar Ali Khan on Thursday, adding that India should not mistake Pakistan for Myanmar.

The chief of Pakistan’s army, Raheel Sharif, also warned India against “casting an evil eye on Pakistan.”

Between hope and despair

Ahmed believes that war rhetoric would only benefit the two countries’ armies, defense industries, ultra-nationalists, and religious extremists.

“Who are the Indian politicians doing a favor to? Certainly not to PM Sharif’s civilian government. They are giving a reason to Pakistan’s army generals and their stooges – the Islamists – to create an atmosphere of hatred and jingoism in the country,” he said.

Narendra Modi’s election to Indian premier in May 2014 led some to expect a lasting diplomatic solution with Pakistan. Modi made the first move, as he invited Sharif to attend his oath-taking ceremony in New Delhi. Sharif opted to reciprocate Modi’s friendly gesture and went to the Indian capital on May 26 with a “message of peace.” Experts said it was an unprecedented step by a Pakistani leader to engage on such a high-level with a Hindu nationalist like Modi, who was allegedly involved in a Muslim massacre in Gujarat in 2002 as the state’s head.

“There were high hopes for the improvement of bilateral relations between India and Pakistan with the fresh start of a new government. Before Prime Minister Modi came to power, the relations between the two neighbors were at an all-time low as all bilateral processes had been interrupted,” Sarah Hees, Resident Representative of the German foundation Friedrich-Ebert-Stiftung in India, told DW.

But in less than two months after the historic meeting of prime ministers Sharif and Modi in New Delhi, the armies of the two nuclear-armed South Asian nations began to trade gunfire along the Kashmir border. Things were back to square one in a very short time.

Indien Narendra Modi trifft Nawaz Sharif in Neu-Dheli 26.05.2014 Ignoring domestic opposition from extremists and army, Sharif shook hands with Modi

“There has never been a real peace process between India and Pakistan. It is only a ‘cooling down’ of emotions and tensions for a brief period of time. This has been happening since 1947,” Farooq Sulehria, a London-based journalist and researcher, told DW.

Having separated after independence from British rule in 1947, the two countries had fought three full-scale wars over the span of six decades and been entangled in multiple territorial disputes, notably that of Kashmir.

Pakistan’s ‘dubious’ commitment against terrorism

India, however, has some genuine concerns about Pakistan-based terrorists groups that it believes are creating unrest on its soil. The memory of Mumbai attacks is still fresh in the minds of many Indians.

In 2008, Indo-Pakistani relations broke down completely after ten Pakistan-based gunmen carried out coordinated terror attacks in various parts of India’s financial capital Mumbai, killing 166 people. New Delhi accuses Pakistan’s spy agency, the Inter-Services Intelligence (ISI), and the banned Lashkar-e-Taiba militant group of orchestrating the attacks – a charge Islamabad denies.

Despite Pakistan’s claims that it is fighting against Islamist militants, countries like the US, Afghanistan and India are not convinced.

“India is still not persuaded that Pakistan was embarking on a comprehensive combat against terrorism,” India’s former ambassador to Islamabad and political commentator G. Parthasarathy told DW.

Pakistan Ghauri Atom Rakete Parade in Islamabad The war industry will benefit from Indo-Pakistani hostility, say analysts

The Indian government still believes that Pakistan is targeting only those terrorists who are acting against its own state machinery, Parthasarathy added, referring to the masterminds and planners of the Mumbai attack. Parthasarathy says it is impossible for India to take Pakistan’s claims of establishing peace with India seriously as long as the perpetrators of the attacks are still at large.

South Asia needs peace

Indo-Pakistani ties have never been cordial, but the recent escalation of tensions have upset the neighboring countries’ peace activists, who say that the blame game from both sides would be harmful for the masses who need peace and development more than anything else.

“If conflict persists, fundamentalist groups in India and Pakistan will benefit. The right-wing groups in both countries want war and animosity,” Baseer Naveed, senior researcher at the Asian Human Rights Commission in Hong Kong, told DW.

LDP Pushes Evacuees to Return to Fukushima

Majia’s Blog | June 22, 2015

In 2013, two years after the disaster, Japan’s permanent radiation-exclusion zones were unveiled in the Japanese media. The Japanese government identified areas measuring between 20 and 50 millisieverts a year as suitable for restricted living (visitation but not yet permanent inhabitations). Areas measuring fewer than 20 millisieverts a year of annual exposure were designated as habitable zones and preparations were made for lifting evacuation orders in these areas (“About 60 Percent,” 2013).

In effect, Japan increased its national exposure level from one, to up to 20 millisieverts a year, while allowing partial habitation in areas with up to 50 millisieverts. In comparison, the Soviets set the Chernobyl exclusion zone at five millisieverts a year (“Japan Groups Alarmed,” 2011). This elevated level applied for children as well as adults.

In November 2013, Japan announced it was changing its method of atmospheric monitoring to an individualized badge system. According to a November 9, 2013 report from The Asahi Shimbun, the badges underestimated exposure levels by seven times when compared to the atmospheric monitoring technique that had previously been deployed by aircraft (“Lower Radiation Readings,” 2013). This change essentially increases permissible exposure levels.

Children are likely at greatest risk because they are biologically more vulnerable to radiation exposure because their cells are dividing faster. July 6, 2011 the Japanese press Kyodo reported that in a March 2011 survey of 1,080 children aged 0 to 15 in Iwaki, Kawamata, and Iitate 45 percent of kids in Fukushima survey had thyroid exposure to radiation (“45% of Kids” 2011). A separate study measuring thyroid exposure to Iodine-131 conducted between April 12, 2011 and April 16, 2011 and published in Research Reports found “extensive measurements of the exposure to I-131 revealing I-131 activity in the thyroid of 46 out of the 62 residents and evacuees measured” (Tokonammi, Hosoda, Akiba, Sorimachi, Kashiwakura, & Balonov, 2012). In August of 2011, NHK reported that Japan’s nuclear commission had erased children’s exposure data derived from a test of 1,000 children aged 15 or younger who had been screened for radiation affecting their thyroid (“Nuclear Commission” 2011). The report stated that one four year old child had a thyroid exposure of 35 millisieverts, but that the amount was “not considered a health threat.” This exposure level accounts only for Iodine-131 and does not incorporate the child’s total exposure to other radionuclides.

By February of 2014, there were 75 confirmed or suspected thyroid cancer cases among 270,000 Fukushima Prefecture individuals screened, who were 18 or under at the time of the disaster (Nose & Oiwa, 2014). The screening committee claimed the Fukushima disaster was an unlikely cause (“Eight More,” 2014). However, the observed frequency of thyroid cancer and nodules exceeds established incident rates. For example, the prevalence of thyroid nodules in children typically ranges from 0.2-5.0 percent (Gerber & Meyers, 2013), while in Fukushima, 42 percent of 133,000 children were found to have thyroid nodules and cysts (Haworth, 2013).

The LDP is now taking active steps to push evacuated populations back into contaminated areas:

Fukushima Pref. looking to end free rent for voluntary disaster evacuees in 2017
June 16, 2015

[Excerpted] The Fukushima Prefectural Government, aiming to encourage residents to return to areas they evacuated after the Fukushima nuclear disaster, announced on June 15 its intention to end free rent for voluntary evacuees in March 2017, while continuing to provide limited support for a time.

… Many voluntary evacuees are living in private apartments, and their rent is free. Just like with forced evacuees from areas with evacuation orders placed on them, voluntary evacuees have had their free rent extended on a yearly basis, in accordance with the Disaster Relief Act.

At a press conference on June 15, Fukushima Gov. Masao Uchibori said, “The construction of publically-managed recovery homes (for evacuees) has made progress, and it will be difficult to maintain the emergency aid being offered under the Disaster Relief Act.”

As replacements for free rent, some measures the prefecture plans to offer evacuees include: financial assistance starting this fiscal year for moving into Fukushima Prefecture; financial rent assistance for low-income evacuees starting in fiscal 2017 and lasting a few years; and preparation of publically-managed homes both in and out of the prefecture for evacuees to move into. The prefecture will seek financial assistance from the national government in order to provide these services.
Majia here: So, the Japanese government plans on discontinuing rent subsidies for people who evacuated from areas now measuring 20 millisieverts a year or less, a full 20 X the pre-Fukushima radiation exposure in Japan.

Lack of economic activity, hot spots, ongoing contamination, ongoing risks from plant, and internal contamination are apparently irrelevant to the Japanese government (and US as well), which prioritizes the semblance of normality and the perpetuation of nuclear power above considerations for the long-term health and welfare of its population.

This is dispossession by an economically advanced, so-called “democratic” government.

German reprocessing waste storage plan proposed

WNN | 23 June 2015

A proposal for the storage of waste generated from the reprocessing of German used nuclear fuel in France and the UK has been announced by the country’s environment minister. The operators of Germany’s nuclear power plants have welcomed the proposal.

German utilities are obliged to take back the wastes resulting from the reprocessing of their used nuclear fuel at Areva’s La Hague plant in France and at Sellafield in the UK.

Under the plan proposed by the federal environment minister Barbara Hendricks on 19 June, 26 waste storage containers will be held at four interim storage sites across the country. The ministry proposes that five containers are kept at an on-site interim storage facility at the Philippsburg nuclear power plant for storing vitrified intermediate-level waste from reprocessing at La Hague. A total of 21 containers are to be held at interim storage facilities at the Biblis, Brokdorf and Isar nuclear power plants for storing vitrified high-level waste from reprocessing at Sellafield.

Hendricks said these sites had been selected as they are “best placed from technical, legal and procedural aspects as well as from a political perspective.”

She said, “My concept is to serve the nuclear companies as a guideline on how to fulfil their legal obligations to take back and store vitrified radioactive waste from foreign reprocessing.” She added, “It is now up to the utilities to make decisions concerning the submission of specific locations.”

The environment ministry noted that the approval process for the collection, transportation and storage of such waste is not covered by the state but by the Federal Office for Radiation Protection (BfS).

According to the reprocessing contracts signed between German utilities and the foreign reprocessing companies, the first container of waste from France is scheduled to be shipped in 2017, with the other four following between 2018 and 2020. The timetable for shipments of waste from the UK has yet to be determined.

The German utilities – EnBW, EOn, RWE and Vattenfall – welcomed the ministry’s proposal and said they will now examine it in detail “with location, economic efficiency and inter-site aspects”.

In a statement, EOn said: “The four companies expressly declare their readiness to implement common solutions that can be legally approved, are economical and acceptable under corporate law and are legally secure.”

The federal government, through the BfS, is responsible for building and operating final repositories for high-level waste, but progress on this has been hindered by opposition from Länder governments.

In 2013 the federal environment ministry announced that the government and all 24 states had finally reached agreement on drafting a repository law, and that the power utilities should spend €2 billion ($2.2 billion) to find and develop a new repository.

Researched and written
by World Nuclear News

Nuclear Plant Decommissioning Techniques to be Developed by 2021

BusinessKorea – Seoul | Jung Suk-yee | 22 June 2015

korean nuclear power

Korea is likely to construct 10 more nuclear power plants by 2035. (Photo by 102orion via Wikimedia Commons)

The Korean government is working on techniques and measures required for a safe decommissioning of the Gori Nuclear Power Plant Unit 1, which will be the first atomic power station in Korea to be permanently shut down. The decommissioning process is scheduled to be completed by 2030.

The government announced on June 21 that the development of the 17 decommissioning techniques that have yet to be finished would be completed by 2021, led by the Ministry of Science, ICT & Future Planning, to the tune of 150 billion won (US$136 million). The 17 techniques are divided into two for decommissioning preparations, three for decontamination, five for dismantling, four for waste treatment, and three for environmental restoration.

The government has developed 38 key techniques since 2012, based on its plan for the development of technology for nuclear plant decommissioning. The national council of the Ministry of Science, ICT & Future Planning, Korea Hydro & Nuclear Power Corporation, the Korea Atomic Energy Research Institute, and the like are going to come up with a road map for the development of commercial techniques to that end in the second half of this year.

Gori Nuclear Power Plant Unit 1, which is located in Kijang County, Busan City, is slated to be put out of operation in 2030 through the stages of decommissioning preparation, extraction and cooling of the spent nuclear fuel, decontamination and dismantling, and site restoration. The stages are expected to take up to six years or more to complete.

Nieuwe kernwapenwedloop? Neen! Geen plaatsing van kruisraketten

Henk van der Keur | 28 juni 2015

Summary: On Saturday June 20th, the famous cartoon of Opland was on the front page of the Dutch newspaper, de Volkskrant, linked to the article “New nuclear arms race?” Just like many other reports in the Western media it said that the Russians have violated the INF-treaty by developing a new cruise missile, the Iskander. Physicist and expert on non-proliferation issues Pavel Podvig thinks that this is not the case. He assumes an unknowingly technical violation by the Russians. This issue has to be clarified. But first the ongoing escalation has to be stopped in order to reach a diplomatic solution.


De ons welbekende ban-de-bom cartoon van Opland prijkt goed zichtbaar op de voorpagina van de Volkskrant van zaterdag 20 juni. Niet zonder reden. De krant kopt: “De VS heropenen debat over plaatsing kruisraketten”. Aanleiding daarvoor is de beschuldiging van de Amerikanen dat Rusland het INF-verdrag schendt. Dit Amerikaans-Russisch akkoord maakte in 1987 een einde aan de plaatsing van kruisraketten in zowel Europa als Rusland. Daarmee was ook de voorgenomen stationering van 48 Tomahawkkruisraketten op de militaire basis in het Noord-Brabantse Woensdrecht van de baan. Zou dat besluit – waar een historisch aantal demonstranten voor op de been kwam – nu weer teruggedraaid worden?

Ko Colijn, directeur van de Haagse denktank Clingendaal, neemt alvast een voorschot op de mogelijke politieke gevolgen. Volgens hem kan heropening van het debat leiden tot een tweespalt binnen de NAVO. Oost-Europese landen zullen direct instemmen met plaatsing, maar bij toetreding tot het bondgenootschap is bepaald dat er op hun grondgebied geen kernwapens gestationeerd zouden worden.

Net als in andere berichtgeving in de Westerse media gaat het Volkskrant-artikel er voetstoots vanuit dat de heropening van het debat een antwoord is op de ontwikkeling van een nieuwe Russische kruisraket, de Iskander-raket. Een vooraanstaande deskundige is daar allerminst zeker van. Hij sluit niet uit dat Rusland het INF-verdrag heeft geschonden, maar stelt de Amerikaanse beschuldiging ter discussie.

Russische raketten op Europa gericht?
Juist nu het militaire conflict aan Rusland’s grenzen snel escaleert, is nadere duiding over de Amerikaanse beschuldigingen dringend gewenst. Sommige commentaren gaan zelfs zover dat de Russen de kruisraketten al op Europa hebben gericht. Zo lijkt de situatie op een herhaling van de impasse in de jaren tachtig. Niets is echter minder waar. Rusland heeft helemaal geen kruisraketten op Europa gericht staan en voor er conclusies worden getrokken, is het nuttig om eerst eens te kijken wat die nieuwe raketten van Rusland nu daadwerkelijk zijn en vooral wat ze niet zijn.

In hun jaarlijkse nalevingsrapporten geven de VS heel weinig informatie prijs over de vermeende schending door Rusland. Dat geeft aanleiding tot veel speculatie. In de Bulletin of the Atomic Scientists poogt Pavel Podvig de controverse te ontwarren. De fysicus en expert op het terrein van Amerikaans-Russische betrekkingen en non-proliferatie meent dat de Iskander-raket niet de boosdoener is. Hij stelt dat de theorie over een nieuwe variant van de Iskander-M systemen overtuigend mag lijken, maar dat ze niet passen in de informatie die afkomstig is van de niet-nalevingsbeweringen van de Amerikanen. Amerikaanse functionarissen hebben herhaaldelijk gesteld dat de raket in kwestie geen Iskander is. Er zijn vele manieren om die uitspraken te interpreteren, maar Pavel meent dat als ze het over nucleair-capabele Iskander-raketten zouden hebben gehad de taal anders zou zijn geweest. Hij denkt dat de boosdoener een kruisraket is die vanaf een onderzeeër wordt gelanceerd. Deze raket zou zijn getest vanaf een ‘verkeerde’ soort lanceerinrichting.

schending INF-verdrag?
Het INF-Verdrag verbiedt niet de ontwikkeling en toepassing van kruisraketten die vanaf zee kunnen worden gelanceerd, hoewel dezelfde raketten gemakkelijk op land kunnen worden ingezet. Het verdrag maakt het ook mogelijk om kruisraketten die vanaf zee worden gelanceerd te testen vanaf land, zo lang deze testen uitgevoerd worden met een vaste draagraket op een basis die uitsluitend wordt gebruikt voor het testen van deze raketten. En daar zijn we volgens Podvig op het punt aangekomen waar Rusland mogelijk in conflict is gekomen met het verdrag: Het testte een kruisraket met een draagraket die niet ‘vast’ was, of met een draagraket die voor een ander doel werd gebruikt. Al deze mogelijkheden zijn niet duidelijk in het verdrag omschreven waardoor er veel ruimte is voor interpretatie en onenigheid. De wetenschapper wil een opzettelijke schending van het verdrag door Rusland niet volledig uitsluiten, maar gaat uit van een onbedoelde technische schending van het verdrag. Podvig vindt het een ernstige zaak als de beweringen van de Amerikanen juist blijken te zijn. Nochtans zijn de bewijzen dat Rusland het INF-verdrag heeft geschonden flinterdun.

escalatie brengt oplossing niet naderbij
Het zal niet makkelijk zijn voor de Verenigde Staten en Rusland een manier te vinden om uit dit niet-nalevingsgeschil te komen. Voor een diplomatieke oplossing is goede wil en vertrouwen vereist, en juist deze eigenschappen zijn vrijwel volledig afwezig in de hedendaagse relatie tussen de Verenigde Staten en Rusland. De oorlogsretoriek loopt steeds verder uit de hand. Persbureau AP citeert Martin Dempsey, een gezaghebbende generaal uit het Amerikaanse Leger, die verklaart dat de VS “wapens zouden kunnen ontwikkelen en in stelling kunnen brengen als het is bevrijd van de beperkingen die het INF-verdrag oplegt”. Hij gaat zelfs zover specifieke wapensystemen te benoemen die de VS zouden kunnen gaan gebruiken. De Britse minister van Buitenlandse Zaken Philip Hammond verklaart dat de Amerikanen kruisraketten zouden kunnen plaatsen op Brits grondgebied. Vervolgens kondigt de Amerikaanse minister van Defensie Ashton Carter aan dat de VS permanent tanks, militaire voertuigen en ander legermaterieel gaan inzetten in landen die grenzen aan Rusland. Ook zijn er lopende discussies over het direct bewapenen van Oekraïne, buiten de uitgebreide steun die de rechtse regering al ontvangt.

De nucleaire doctrine van de NAVO is onderwerp geweest van informele gesprekken “in de marge” van de recente NAVO-top. Het nieuwe beleid zal formeel worden gearticuleerd en bevestigd op een conferentie van de Nuclear Planning Group van de alliantie. “Er is ernstige bezorgdheid over de manier waarop Rusland publiekelijk te pas en te onpas dreigt met kernwapens. Dus er zijn heel veel beraadslagingen in het bondgenootschap over kernwapens,” zo zegt een NAVO-diplomaat in The Guardian. Al dit soort berichten en commentaren creëren een sfeer van een onontkoombare confrontatie, die de bestaande crisis alleen maar verder verdiept.

pogingen tot de-escalatie
Voorstanders van kernontwapening die elkaar in Wenen ontmoeten proberen de situatie te de-escaleren. De groep, bestaande uit huidige en voormalige defensieambtenaren van de
VS en Europa, waarschuwt dat een nieuwe wapenwedloop op handen is, tenzij er nu onmiddellijk maatregelen worden genomen. Een stap die onmiddellijke verlichting kan bieden zou zijn dat de VS het kernstopverdrag (Comprehensive Nuclear Test Ban Treaty) gaan ratificeren, dat Rusland inmiddels al heeft ondertekend en geratificeerd.

Het geschil rond de niet-naleving van het INF-verdrag vraagt om meer assertiviteit van beide partijen. Volgens Pavel Podvig is er voldoende informatie beschikbaar om een zinvolle technische discussie met de VS te openen over wat er werkelijk is gebeurd op de Russische testlocatie. Tegenwerking zal de situatie alleen maar erger maken en zal Rusland zeker niet helpen vrienden te winnen. De Verenigde Staten zouden ook kunnen helpen de situatie kalmeren. Natuurlijk, een overtreding is een overtreding en er is niets mis met voortdurende druk op Rusland over de naleving. Maar Washington doet er verstandig aan om meer details over de beschuldigingen te onthullen en duidelijk te verklaren dat Rusland zijn raketten niet op Europa heeft gericht. Er is geen enkele reden om kruisraketten te plaatsen in Europa.

Belangrijke bronnen:
Koelé, Theo, de Volkskrant (20 juni 2015): VS heropenen debat over plaatsing kruisraketten

Podvig, Pavel, Bulletin of the Atomic Scientists (06/22/2015): Sorting fact from fiction on Russian missile claims

Podvig, Pavel, Russian strategic nuclear forces (06/23/2015): Cruise missiles and INF – What about 9M729?

Dit artikel is ook verschenen in Proces Nieuws 106, het orgaan van Tribunaal voor de Vrede (juni 2015)

Israël: kernmacht bij de gratie van de NAVO

Henk van der Keur, stichting Laka | 28 juni 2015

Summary: Newly released documents on the history of Israel’s nuclear weapons program add little to what was already known from previously released documents and information from whistleblower Mordechai Vanunu. Israel obtained nuclear technology from NATO member states, especially France and Norway. Until today Israel refuses to dismantle its nuclear weapons arsenal. Recently, Israel rejected again an invitation to start talks for disarmament, for a nuclear weapons free zone in the Middle East. Reason why the 2015 Review Conference of the NPT ended up in a failure.

Met de openbaarmaking van de Amerikaanse ‘ontdekking’ van Israël’s kernwapenprogramma leek de Amerikaanse president Obama een koers te hebben ingezet voor groeiende druk op de Israël om het te dwingen de internationale regelgeving voor non-proliferatie na te komen. Zo zou er eindelijk een doorbraak kunnen komen in de impasse in het overleg over kernontwapening in het Midden-Oosten. De enige kernmacht in de regio wijst al 35 jaar oproepen van de Verenigde Naties om te ontwapenen af en wordt daarbij altijd gesteund door de Verenigde Staten. Even leek het erop dat Israël door de vermeende koerswijziging van Obama overstag zou gaan en bereid zou zijn om deel te nemen aan het overleg voor een kernwapenvrije zone in het Midden-Oosten. Voor het eerst was de zionistische staat – niet-ondertekenaar van de non-proliferatieverdragen – als waarnemer aanwezig op een toetsingsconferentie van het non-proliferatieverdrag (NPV). Het was tot op het laatste moment spannend, maar de harde en onredelijke eisen van Israël voor zijn goedkeuring van een nucleaire deal met Iran hebben de toetsingsconferentie van het NPV doen mislukken.

De recente openbaarmaking van gegevens over het Israëlische Manhattan Project voegen weinig toe aan wat al eerder is onthuld door vooral klokkenluider Mordechai Vanunu (1986) en door anderen. Dat neemt niet weg dat ze belangrijk zijn voor de vorming van een zo goed mogelijk beeld hoe NAVO-landen Israël’s kernwapenproject ondersteunden.

mordechai vanunu

‘ontdekking’ Israëls kernwapenproject
Volgens de recent vrijgegeven documenten vernam de Amerikaanse regering van president Dwight D. Eisenhower in de zomer van 1960 voor het eerst dat Israël bezig was met een kernwapenproject. Dat was ruim vijf jaar na het besluit van de Israëlische regering een onderzoeksreactor in Dimona te gaan bouwen en een jaar voordat deze kernreactor in de Negev-woestijn in bedrijf zou gaan voor het leveren van splijtbaar plutonium. Washington had volgens deze versie langer dan vijf jaar alle waarschuwingssignalen over Israël’s kernwapenproject gemist, en accepteerde al die tijd de Israëlische smoesjes dat in Dimona slechts een ‘textielfabriek’ werd gebouwd. Een ander beeld hierover verrijst uit een document van het Amerikaanse Leger uit 1999 – onthuld door de Federation of American Scientists – met overlappende en andere details van Israël’s kernwapenproject. Hierin wordt 1958 als jaartal genoemd voor de Amerikaanse ontdekking van de kernreactor in Dimona. Dat klinkt al een stuk waarschijnlijker.

Het staat vast dat de Amerikaanse inlichtingendiensten belangrijke zaken over het hoofd hebben gezien. Maar voor een aantal grove nalatigheden valt dit moeilijk te aanvaarden. Om er een paar te noemen: de uitgebreide onderhandelingen van Israël met Frankrijk voor de levering van een kernreactor en andere kerntechnologie, en de levering van zwaar water via een overeenkomst met Noorwegen.

nucleaire deals met NAVO-landen
Shimon Peres was ervan overtuigd dat Frankrijk de leverancier moest worden van de technologie die Israël nodig had voor het maken van kernwapens. De nationalisatie van het Suezkanaal creëerde in de zomer van 1956 de politieke opening voor een Frans-Israëlische nucleaire overeenkomst. In september van dat jaar bereikte de Franse Atoomenergiecommissie overeenstemming met Israël voor de levering van een onderzoeksreactor. Canada zette even daarvoor een precedent door de levering van eenzelfde type onderzoeksreactor, de CIRUS, aan India. Beide kernreactoren zijn zogenaamde zwaar water reactoren. Anders dan de meeste reactoren gebruikt dit type natuurlijk uranium als kernbrandstof. Daarbij wordt in verhouding veel meer plutonium gevormd dan in een gangbare reactor. Het is de kortste route voor het verkrijgen van splijtbaar plutonium voor gebruik in kernwapens. India volgde dezelfde route naar de productie van kernwapens als Israël.

Begin 1955 ondernam de Israëlische regering voor het eerst pogingen om zo goedkoop mogelijk en zonder internationale controle 20 ton zwaar water te verkrijgen. Alleen de VS en Noorwegen waren producenten van dit proliferatiegevoelige goedje. Toen de mogelijkheid om het uit de VS te betrekken hopeloos bleek, groeide de Israëlische interesse voor een Noorse route. De onderhandelingen tussen Israël en Noorwegen intensiveerden in de periode 1957-58, toen de nucleaire deal met Frankrijk voor Dimona werd onderhandeld en ondertekend. In juni 1959 tekenden Noorwegen en Israël een overeenkomst voor de levering van zwaar water. Onder coördinatie van politiek medewerker Richard Kerry van de Amerikaanse ambassade in Oslo werd Israël via Londen van zwaar water voorzien. Een memo hierover van Kerry van 15 juni 1959 aan zijn meerderen op het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken en de Amerikaanse Atoomenergiecommissie zou het hogere kader van het ministerie en de CIA pas voor het eerst in december 1960 bereiken. Richard Kerry was overigens de vader van de huidige Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken John Kerry.

Het lijkt in hoge mate onwaarschijnlijk dat deze gebeurtenissen zijn ontsnapt aan het oog van de Amerikaanse inlichtingendiensten. Naast de vermelde NAVO-landen was het NAVO-lid Duitsland die de kosten van Israël’s kernwapenproject voor zijn rekening nam.

Israël’s sabotage van de Helsinki Conferentie
Nadat de Verenigde Naties dertig jaar vruchteloos aandrongen op een kernwapenvrije zone in het Midden-Oosten, riep de toetsingsconferentie van het NPV van 2010 unaniem op tot een Internationale Conferentie voor het begin van een discussie over een zone die vrij is van kernwapens en andere massavernietigingswapens. Die conferentie was geagendeerd voor december 2012 in Helsinki. Maar even daarvoor, eind november 2012, kondigden de VS aan dat de conferentie niet bijeen kon worden geroepen vanwege de ‘bijzondere omstandigheden’ in het Midden-Oosten. De grootste groep landen die in de VN zijn vertegenwoordigd, de Beweging van Niet-Gebonden Landen, veroordeelde de annulering in scherpe bewoordingen. Het benadrukte de sterke wens van haar leden voor het streven naar ontwapening en riep Israël op zijn kernwapens te vernietigen en hun nucleaire installaties te onderwerpen aan IAEA-inspecties in overeenstemming met de internationale regelgeving voor non-proliferatie.

Even leek het erop dat er tijdens de recente toetsingsconferentie van het NPV (2015) een doorbraak zou komen in de impasse. Tot vlak voor de finale was het spannend. Het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken had een topambtenaar naar Israël gestuurd voor beraad over een kernwapenvrije zone in het Midden-Oosten. En de Israëlische premier Netanyahu speculeerde openlijk op de mogelijkheid dat de VS Israël zouden gaan dwingen om het bestaan van hun publiek geheime kernwapenprogramma publiekelijk te erkennen. Maar Israël – dat als ‘niet-erkende’ kernmacht voor het eerst als waarnemer aanwezig was op de conferentie – verwierp de laatste conceptversie van het slotdocument, omdat het wederom niet wil verschijnen op de Helsinki Conferentie die gepland staat voor maart 2016. Israël kon de druk van de VS ombuigen in steun door harde en onredelijke eisen te stellen voor zijn goedkeuring van de nucleaire deal met Iran. Dus als vanouds steunde de VS Israël en torpedeerden de VS het slotdocument. Daarbij gaven ze Egypte de schuld in de wetenschap dat het – op Israël na – als grootste ontvanger van Amerikaanse steun in de regio niet zal tegensputteren. Zo kreeg Israël het grootst denkbare geschenk dat premier Netanyahu zich kon wensen: de onomwonden legitimatie door de VS, Canada en Groot-Brittannië van Israël’s kernwapenprogramma. Een drama voor de 107 landen die een verbod op kernwapens nastreven, maar bovenal een domper voor de Helsinki Conferentie. Naast deze bonus, bovenop de jaarlijkse Amerikaanse militaire steun van drie miljard dollar aan Israël, ontvangt Israël ook nog eens bijna twee miljard dollar aan wapens uit de VS, waaronder 3000 Hellfire raketten en 750 bunkerbusters, als ‘compensatie’ voor de deal met Iran.

Dit artikel is verschenen in het VredesMagazine van juni 2015


Cohen, Avner and Burr, William (ed.); The U.S. Discovery of Israel’s Secret Nuclear Project. The National Security Archive, The George Washington University. April 15, 2015.

Farr, Warner D. (LTC, U.S. Army), The Third Temple’s Holy of Holies: Israel’s Nuclear Weapons. The Counterproliferation Papers. Maxwell Air Force Base, Alabama. September 1999.

Fleming, Eileen, (April 18, 2015): U.S. Documents Corroborate Mordechai Vanunu’s Revelations Regarding Israel’s Nuclear Weapons.

Barak, Ravid and Reuters, Haaretz (May 23, 2015): U.S. blocks NPT conference statement over Israeli objections

Khalek, Rania, Electronic Intifada (May 22, 2015): Obama gives $1.9 billion in weapons as welcome gift to Israel’s racist government

Skies, receive an honoured guest. Praful Bidwai rises to rest.

Dianuke | June 26, 2015 mourns Praful Bidwai’s mourns the sudden and shocking demise of Praful Bidwai, one of our founding members and an outstanding journalist, thinker and activist from South Asia. He relentlessly pursued the dream of a world free of nuclear weapons and nuclear energy. As a fine and fearless journalist, he wrote on wide ranging issues pertaining to democracy and people’s struggles in India.

The cremation is being organised tomorrow, Saturday 27th June 2015, in New Delhi’s Lodhi Crematorium. We invite all our friends who share Praful ji’s dream to join us in this moment of sorrow to pay last tributes to him.

Skies, receive an honoured guest. Praful Bidwai rises to rest.

Nikhil Desai

He wasn’t a poet, nor am I, but yesterday I remembered Auden’s eulogy of Yeats: “The day of his death was a dark cold day.”

Yes, it was a dark but not-so-cold day in Ahmedabad when Praful’s picture showed up on Facebook. It was pouring hard. The heart clouded up fast and became dark.

The day of your death, friend, was a darkest bluest day. How, just how, could you do this? No notice, and so far from us all? What am I going to do, what is everybody going to do? Your old friends aside, what about the young ones you inspired to form a purpose?

Somehow he and I could talk about the personal and political in a way nobody else I know. It wasn’t merely arguments when we disagreed – on the dreaminess (until now at least) of small, local energy to macroeconomics of trade and welfare policies – because it felt he was a thinker with a heart and his heart spoke to mine. Similar angst, but he had answers and hope.

Except when he didn’t. I remember clearly how in 1998, soon after the election results, he looked deeply morose and disturbed. He had the sense that BJP this time around would test more nuclear bombs. I was surprised why he was so convinced, and left for the US. Within a few weeks his fears materialized.

He and I had this atomic connection to begin with. I first met him in January 1985 at TOI Bombay. He had done some stories on nuclear plants and heavy water, and I was piecing together an essay. A couple of years later he and I compared notes on the goings on when he was visiting Washington, when we met at a common friend’s apartment. Gary Mulhollin of the Wisconsin Project had written some sensational story about heavy water trade between India and China, citing some related stories of Praful once or twice. The Indian Government never revealed any numbers on heavy water production or inventory but some guesswork and circumstantial evidence made Mulhollin story not so credible. Warren Donnelly of the Congressional Research Service also agreed with Praful’s inferences. Indian heavy water is still shrouded in mysterious calandria, unless it has leaked away.

I don’t remember just when he had that horrible accident in Delhi, when he nearly lost his life in a late night accident. He came to the US a year or two after recovering. I remember a dinner and drinks at the Exchange, near the White House, late evening early December 1992. I don’t remember if this was the time he spent a semester or so at a college or university, perhaps in Massachusetts; Williams?

Strange how pictures emerge from the vault of memory. There was this other time Achin Vanaik and he came, had a lecture one weekend afternoon at the University of Maryland. Or in 2003, with Cedric Prakash. There was another dinner – this time on K Street, Legal Sea Foods, with a couple of women from IPS. He nearly missed the flight that evening. Might indeed have missed it.

His “sources” are now orphaned. There were and are people in this country who could not only trust him but needed to speak to him. Yes, there are and will be other journalists, but some “stories” keep a strain, a flow of river that can change ways. Some such rivers have to go dry now.

This was just the time for him to do something with a single-minded devotion – to fight the nuclear demons that have possessed our elite. It’s pure madness.

That is, while he was unhappy and angry about many things, fighting nuclear power was something he could do wholeheartedly. (His physics and engineering background helped him navigate through materials.)

He and I did differ on even the basics, but then I was less than a bystander, just someone who enjoyed banter. To me, safety issues couldn’t be seen in isolation from the legal, institutional and labor market (utility industry) environment, while he had a purist, moral objection to technologies that can and do lead to WMDs. For me, credibility within the nuclear industry was also important; I found morality too difficult a burden to bear intellectually. Now I am suddenly aware that he too must have found morality difficult but had the courage to sustain it. He was never a moral philosopher in writing; I wish he had written something on practical morality.

Climate change was another such subject. I think he wrote two books on climate policy – one is sitting right in front of me, “The Politics of Climate Change and the Global Crisis”. Covered everything, advocated a faster transition for India to solar and efficiency – both of which I did agree with, just that I held that climate protection was a chimera, a grander political battle of environmental neo-imperialism. He did see emissions trading scheme as the scam it was and is, but probably didn’t know how for the Clintons and the Nobel Laureates of a certain variety, climate policy was just a way of enriching themselves. All in the name of the poor, of course; poverty pays handsomely if you parrot the right words instead of walking the streets like Praful did. I guess my last memory of him in public is gathering in front of Lalit Kala Akademi, perhaps 2012, then starting off for a rally. After that, it was IIC or home.

Another memory – he and two other friends, at one of his old apartments, talking till 4 am or something, with quite a bit to drink. He had a seminar at ICRIER the next morning at 8 am. I could barely wake up and was hung over, but went with him. First went the then-current or former Chief Election Commissioner, then Praful. I had had enough coffees by then and was absolutely stunned at his speech, a most coherent, comprehensive articulation of issues and options ahead.

I suppose alcohol doused the fires; I can’t imagine knowing and thinking what he did and avoiding being hooked on addictions. He did give up cigarettes after that head/face injury that kept him in the hospital for long, and pressed me and another common friend to quit when he visited. I did. Made drinks taste better.

Old Monk, man, Old Monk. I was looking forward to two of us retiring somewhere, fighting the atomic and other demons, becoming old monks and drinking Old Monks.

Or your gin and tonic with Angostura, man. I didn’t even know of Angostura until I got it for you. You left some for me, I am sure. I will bring them with gin when I see you; tonic is only for the living ones.

To paraphrase Auden on Yeats, “Skies, receive an honoured guest. Praful Bidwai rises to rest.”

From creation to emission. For me, the climate changed yesterday.